Fiński producent satelitów ICEYE ogłosił we wtorek ofertę przejęcia włoskiego Avio, twórcy rakiety Vega C, za ponad 2,2 mld dolarów. Jeśli transakcja dojdzie do skutku, powstanie pierwsza w Europie firma kosmiczna obejmująca cały łańcuch: od budowy rakiet nośnych po eksploatację satelitów.
Oferta za gotówkę, decyzja w rękach akcjonariuszy
Propozycja ma formę dobrowolnego wezwania do sprzedaży akcji, skierowanego do udziałowców Avio. Składa ją włoska spółka zależna ICEYE, a całość ma zostać opłacona gotówką. Największym akcjonariuszem Avio jest włoski koncern zbrojeniowy Leonardo. Zarząd Avio przekazał, że przyjął zawiadomienie do wiadomości i analizuje ofertę, więc ostateczna decyzja jeszcze nie zapadła.
Rakiety z jednej strony, satelity z drugiej
Avio odpowiada za rakietę Vega C. To lekki nośnik na paliwo stałe, który może wynieść na niską orbitę okołoziemską do 3,3 tony ładunku. Od 2022 roku wystartował ośmiokrotnie, z czego siedem lotów zakończyło się sukcesem. Wcześniejsza wersja, po prostu Vega, od debiutu w 2012 roku miała na koncie 20 udanych misji na 22 próby.
ICEYE to z kolei najbardziej udany startup kosmiczny w Europie. Buduje i obsługuje własne satelity z radarami obserwacyjnymi, a dane sprzedaje klientom komercyjnym i rządom. Wśród odbiorców jest Ukraina, która wykorzystuje te obrazy do rozpoznawania i śledzenia ruchów rosyjskich wojsk. Po ostatniej rundzie finansowania w czerwcu wartość firmy przekracza 12 mld dolarów. Z raportu OECD wynika, że europejskim startupom kosmicznym rozwój utrudniają zwykle trudny dostęp do kapitału prywatnego, bariery regulacyjne i rozdrobnienie rynków. ICEYE jest wyjątkiem od tej reguły.
Argument: suwerenność
Firma tłumaczy ruch potrzebą „suwerennych zdolności kosmicznych i obronnych” Europy. Współzałożyciel i dyrektor generalny Rafal Modrzewski mówi o tym wprost: „Rządy muszą mieć kontrolę nad krytyczną infrastrukturą kosmiczną, a Europa potrzebuje tego najbardziej”. Według niego dzięki długoterminowemu kapitałowi ICEYE można zintegrować łańcuch dostaw, zwiększyć produkcję i wzmocnić europejskie programy, które już teraz zależą od Avio.
Co to oznacza dla Polski
Polska jest członkiem Unii Europejskiej i Europejskiej Agencji Kosmicznej, więc europejski rynek startów i satelitów dotyczy także nas. Dla odbiorców spoza wielkich państw kosmicznych kluczowe jest to, czy Europa ma własny, niezależny dostęp do orbity i własne źródła danych z satelitów. Połączenie producenta rakiet z operatorem satelitów mogłoby ten dostęp uprościć, bo jeden podmiot odpowiadałby za cały cykl.
Na razie to jednak dopiero propozycja. Nie wiadomo, czy akcjonariusze ją przyjmą, a transakcje tej skali zwykle wymagają jeszcze zgód organów nadzorczych. Trzeba też pamiętać, że Avio produkuje rakiety, z których korzystają już europejskie programy, więc każda zmiana właściciela będzie obserwowana także przez rządy. Czy powstanie europejski kosmiczny gigant, okaże się w najbliższych miesiącach.
Źródło: Ars Technica – „Yet another satellite company is jockeying for a rocket—but this one makes sense”
