Tag

Neptun

Browsing

Pola magnetyczne Urana i Neptuna od lat 80. XX wieku stanowią zagadkę dla astronomów. Nowe symulacje komputerowe sugerują, że klucz leży w przewodnictwie elektrycznym materii głęboko we wnętrzu tych planet. Z modeli wynika też coś zaskakującego: bieguny magnetyczne mogą przesuwać się o dziesiątki stopni w ciągu zaledwie kilku dekad.

Pola magnetyczne, które nie pasują do wzorca

Gdy sonda Voyager 2 przelatywała obok Urana i Neptuna, okazało się, że ich pola magnetyczne wyglądają inaczej niż ziemskie. Nasza planeta ma pole zbliżone do tego, jakie tworzy gigantyczny magnes sztabkowy, a jego oś jest odchylona od osi obrotu tylko o 11 stopni. U Urana odchylenie wynosi aż 59 stopni, a u Neptuna 47.

Pole magnetyczne planety powstaje w jej wnętrzu w procesie zwanym dynamem: poruszające się płyny przewodzące prąd elektryczny wytwarzają siły magnetyczne. Na Ziemi odpowiada za to ciekłe żelazo w zewnętrznym jądrze. Uran i Neptun to tzw. lodowe olbrzymy. Nazwa nie oznacza, że są po prostu zamarzniętymi kulami – chodzi o przypuszczalny skład. Każda z planet jest mniej więcej cztery razy szersza od Ziemi, a w jej wnętrzu naukowcy spodziewają się wodoru, helu, wody, amoniaku, metanu i materiału skalistego. Dokładny skład pozostaje jednak niepewny.

Co dzieje się w głębi lodowych olbrzymów

Zespół kierowany przez badaczy z Uniwersytetu Teksasu w Austin, we współpracy z naukowcami z UCLA, Imperial College London i Northumbria University, zbudował symulacje, które miały odtworzyć pola zarejestrowane przez Voyagera 2. Założono w nich, że przewodnictwo elektryczne rośnie wraz z głębokością. Badacze sprawdzili też różne możliwe struktury wnętrza, analizując zależności między krążącymi płynami, zmianami temperatury i siłami magnetycznymi.

Wyniki wskazują, że zmienne właściwości elektryczne mogą odgrywać kluczową rolę w powstawaniu obserwowanych pól. Jak tłumaczy główny autor badania Chi Yan, w tak ekstremalnych warunkach cząsteczki wody mogą rozpadać się na jony, przez co materia staje się coraz lepszym przewodnikiem.

Bieguny, które mogą wędrować

Najbardziej zaskakujący wniosek dotyczy stabilności. Według modeli osie magnetyczne obu planet mogą zmieniać położenie znacznie szybciej niż na Ziemi, gdzie odchylenie dryfuje o około stopień w ciągu 50 lat. W części scenariuszy nachylenie zmieniało się o dziesiątki stopni w ciągu kilku dekad, w innych okresach tylko nieznacznie. Oznacza to, że dzisiejsze pola Urana i Neptuna mogą wyraźnie różnić się od tych zmierzonych w latach 80.

Na razie to wyłącznie przewidywania modeli, nie potwierdzone obserwacje. Naukowcy mają jednak sposób, by je sprawdzić: analizują szczegółowe zdjęcia podczerwone obu planet wykonane przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba, zwłaszcza zorze polarne i zjawiska w jonosferze. Ich kształt i układ są powiązane z polem magnetycznym, więc mogą zdradzić, czy bieguny się przesunęły. Prace nad tymi danymi trwają.

Co to oznacza w praktyce

Dla mieszkańców Polski czy Unii Europejskiej odkrycie nie ma bezpośredniego znaczenia, ma jednak wartość naukową. Lepsze zrozumienie pól magnetycznych lodowych olbrzymów pomaga wyjaśniać budowę planet tego typu, a takie światy są, jak się uważa, bardzo powszechne także wokół innych gwiazd. Warto dodać, że to wniosek ogólny, a nie ustalenie z omawianego badania.

Autorzy zaznaczają, że pełne poznanie wnętrz Urana i Neptuna wymagać będzie nowych misji kosmicznych. Do tego czasu zagadkę mają pomagać rozwiązywać coraz dokładniejsze symulacje i obserwacje z potężnych teleskopów. Badanie ukazało się w czasopiśmie „Communications Physics”.

Źródło: ScienceDaily – „Uranus and Neptune’s bizarre magnetic fields may finally be explained”

bhtm.org firefoxosbuilds.org kalkulatorubezpieczeniasamochodu.pl